Hüseyin ÇANKAR (1936,-)

Kadıdondurma köyünde uzun yıllardır berberlik yapan Hüseyin ÇANKAR ile yaptığımız sohbette geçmişe güzel bir gezi yaptık. Çankar ile sohbete Tarım Kültürü ile başlıyoruz.
 1960’lı yıllara kadar karasaban ile çifte koşulan öküz veya inekler ile günde en fazla 2 veya 2,5 dönüm yer sürülebiliyordu.Karasaban ile sürülen yer daha sonra sürgü ve tırmık işlemine tabii tutulurdu. Tüm bu işlemlerden sonra ekim işlemi için yine öküzler ile karık çekilir ve tohumlar bu karıklara belirli aralıklar ile ekilirdi.
Uzun yıllar sulama imkanı olmayan köyde 60’ların sonlarına doğru bazı yurttaşların aldıkları su motorları ile Meriç nehrinden su çekilerek ,naylon borular ile tarlaların sulanabilmiştir.

Harmandaki hasat ise öküz arabaları veya az da olsa kamyonlar ile en yakın ticaret merkezi olan Uzunköprü’ye götürülürdü.
Öküz arabaları ile Uzunköprü’ye gidip gelmek yaklaşık 3 güne mal olurdu. İlk gün yolda 2.gün satış işlemleri 3. gün de dönüş yolunda geçerdi.
Köylü Uzunköprü borsasında sattığı ürünlerin bedelini peşin alırdı.

1953 yılına kadar “Buğday,Arpa,Mısır,Susam,Ayçiçeği ekilen köyde, aynı yıl  bireysel çabalar ile pirinç (Çeltik) tarımına başlandı. O dönemde İbiş ağa, Recep ağa gibi köy ileri gelenleri kendi tarlalarına çeltik ekmeye başladılar ve bazı köylülerin tarlalarını yarıya veya icar ile alarak çeltik sahasını genişlettiler.1973 yılında ise Kadıdondurma Köy Kooperatifinin kurulması ile köy halkı tarlalarına çeltik ekmeye başladı.1975 -1980 lere kadar  Uzunköprü’de satılan hasat , bu tarihlerden itibaren bağlı bulunduğumuz Meriç İlçesinde TMO gerekse özel sektörde değerlendirilmeye başlandı.

Evlilikler

Birazda Hüseyin ÇANKAR’ın anılarından eski adetlerimize uzanalım.
Evlilikler ise günümüze benzer şekilde olmaktaydı. Farklı olan ise günümüzde gençler daha rahat iletişim kurabilmektedirler.1940 lardan 1970 lere kadar gençler sevgililerini ya çeşme başında,ya düğünde ya gece pencere konuşmaları veya da komşu evlerinde görebiliyordu.

3 gün 3 gece olan düğünlerde yemek ve içki veriliyordu. 1955-60 lara kadar kız babasına yaklaşık bir çift öküz alacak kadar başlık parası veriliyordu. Bu gelenek 1965 lerde sembolik bir değere indirgenmiş ve 1973-75 lerde ise tamamen ortadan kalkmıştır.

Dünür gitme ise, akrabalar veya komşular ile olurdu. İlk iki ziyarette ise biraz düşünelim, araştıralım,soruşturalım diye geçiştirilir yanıt olumlu ise 3. dünürlükte söz kesilirdi. Eğer yanıt olumsuz olacak ise ziyaretler bu kadar uzatılmaz kati şekilde olumsuz yanıt verilirdi.
Söz kesildikten sonra ise büyük nişan yapılır  , 3-6-12 ay aradan sonra ise düğün yapılır.

Gelin arabası olarak,at veya öküz arabası süslenirdi.

Komşu köylerdeki düğün ve derneklere ise yayan veya yine öküz arabaları ile gidilir ve en az birkaç gün konaklanılırdı.

Eski Mezarlıklar ;

Çankar’ın anlattığına göre köyümüze ait 3 adet mezarlıktan 1 tanesi 2. kule ile pompalar arasında ama erezyon sebebiyle  Meriç'in diğer yakasında kaldı.
Diğer mezarlık ise Bahçeliklerin kuzeybatısında kalmıştır.
Umurca bahçelerinin orada olan mezarlık ise toplulaştırma ile şu an Umurca köylüleri tarafından tarla olarak kullanıma açılmıştır!

Kadıköy'de ise Cumhuriyet öncesi yaklaşık 70 aile Bulgar yaşamaktaydı ve Bulgarların mezarlıkları ise şu an Kadıdondurma Köy mezarlığının batısında kalan ve aradan derin bir vadiden geçen yolun hemen üzerindeki tarlanın köşesindedir.
Diğer bir Bulgar mezarlığı ise "Hacı çeşme" olarak tabir edilen kaynak çeşmesinin yanında bulunan ve halk tarafından "Kum yol" diye tabir edilen bölgededir.
Lakin her iki Bulgar mezarlığından günümüze kalan bir emare bulunmamaktadır tıpkı Edeköy mezarlıklarından kalmadığı gibi.

Kıbrıs Savaşı ;

Kıbrıs çıkarması zamanında ,Meriç boyu ,setler asker doluydu köyden TSK’ya koyun vs hibe edilerek asker gıdasına katkıda bulunuldu. Fakat bu sembolik miktardaydı çünkü askerlerin gıda sorunu yoktu. 1912 faciasını hafızalarında canlı tutan köy halkı genellikle gençleri köyden uzaktaki akrabalarının yanına gönderdi. Köyde kalanlarda  siper-mevzi kazdı.
Ağaçlardan yapılan siper , sığınak,tabya gibi yerlerde bir insanın geçebileceği kadar genişti. 1 hafta 10 gün bir tedirginlik oldu ve o günlerde Türk Ordusu tarafından Meriç’in karşı yakasına, kırsala top atışları yapıldı ama karşı taraftan herhangi bir yanıt gelmeyince ve de  Kıbrıs’ta savaş bitince köyde de hayat normale döndü.

Derleyen; Tezcan TEZEL